Wybory samorządowe zbliżają się wielkimi krokami, a wraz z nimi narasta napięcie w przestrzeni publicznej. Jednym z przejawów stało się zdarzenie, którego głównym bohaterem był młody mieszkaniec Kościana. W minioną niedzielę, na ulicy Łąkowej, 26-letni mężczyzna zerwał baner wyborczy jednego z kandydatów na burmistrza.
Za kilka tygodni odbędą się wybory samorządowe. Obywatele wybiorą przedstawicieli organów samorządu terytorialnego na szczeblu gminnym, powiatowym i wojewódzkim, a także wójtów, burmistrzów i prezydentów miast. W związku z tym, w wielu miejscach można zauważyć plakaty i inne materiały, które mają na celu promowanie kandydatów i komitetów wyborczych.
Niektórzy jednak z różnych powodów decydują się na usunięcie lub uszkodzenie plakatów wyborczych. Taki czyn jest nie tylko nieetyczny, ale także nielegalny i grozi za niego kara. Przykładem takiego zachowania jest zdarzenie, które miało miejsce w Kościanie. Na ulicę Łąkową wezwano policjantów, gdzie ujęto mężczyznę, który zerwał baner wyborczy jednego z kandydatów na burmistrza. 26-latek przyznał się do winy i tłumaczył, że był pod wpływem alkoholu oraz przejawiał niechęć do tego kandydata. Otrzymał on mandat karny, a baner odzyskano i ponownie zawieszono.
Plakaty wyborcze a przepisy prawa
Takie sytuacje nie są jednak rzadkie. W każdych wyborach dochodzi do wielu przypadków niszczenia, usuwania lub zamalowywania plakatów wyborczych. Dlaczego jest to niedopuszczalne i jakie są konsekwencje takich działań? Po pierwsze, plakaty wyborcze są materiałami, które mają związek z zarządzonymi wyborami i pochodzą od komitetów. Podlegają one ochronie prawnej i powinny zawierać wyraźne oznaczenie danego komitetu wyborczego.
Po drugie, są reklamami w rozumieniu ustawy o drogach publicznych, jeśli są umieszczone w pasie drogowym lub w jego polu widzenia. Oznacza to, że ich umieszczenie wymaga zezwolenia zarządcy drogi i opłaty za zajęcie pasa drogowego. Jeśli plakat umieszczono bez takiej zgody, zarządca drogi może nałożyć karę pieniężną. Jeśli natomiast plakat zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego, zarządca drogi może go usunąć. Nie oznacza to jednak, że każdy może samowolnie usuwać plakaty z pasa drogowego, ponieważ narusza to prawo komitetu wyborczego do prowadzenia agitacji wyborczej.
Po trzecie, plakaty wyborcze są również objęte ochroną prawa autorskiego, jeśli zawierają utwory w rozumieniu ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Utworem jest każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia. Przepisy chronią twórcę przed nieuprawnionym korzystaniem z jego utworu przez osoby trzecie. Nie można więc kopiować, zmieniać, rozpowszechniać, publicznie odtwarzać czy wykorzystywać w inny sposób utworów znajdujących się na plakatach wyborczych bez zgody twórcy lub uprawnionego podmiotu.
Zgodnie z art. 67 § 1 Kodeksu wykroczeń, kto umyślnie uszkadza lub usuwa ogłoszenie wystawione publicznie przez instytucję państwową, samorządową albo organizację społeczną lub też w inny sposób umyślnie uniemożliwia zaznajomienie się z takim ogłoszeniem, podlega karze aresztu albo grzywny do 5000 złotych. Jeśli natomiast wartość uszkodzonego lub usuniętego plakatu przekracza 800 złotych, sprawca popełnia przestępstwo, za które grozi mu kara pozbawienia wolności do lat 5, zgodnie z art. 288 § 1 Kodeksu karnego.
